Koło gospodyń wiejskich - jak założyć i co daje wsi
Dziesięć pełnoletnich osób wystarczy, by na wsi powstało koło gospodyń wiejskich z własną osobowością prawną. Taki próg wprowadziła ustawa, która weszła w życie 9 listopada 2018 r.
Czy to dużo, czy mało, zależy od wsi, ale formalności są prostsze, niż się zwykle sądzi. Ten tekst wyjaśnia, kto może założyć takie koło, jakie dokumenty trzeba złożyć i czym zajmuje się to koło.
Kto może założyć koło gospodyń wiejskich?
Takie koło może założyć co najmniej 10 osób, które ukończyły 18 lat i stale mieszkają na obszarze wsi będącej terenem działalności koła. Jest to ważny warunek, bo koło działa dla konkretnej miejscowości i jej mieszkańców. Osoby, które chcą utworzyć to koło, tworzą komitet założycielski. To właśnie komitet odpowiada za przygotowanie dokumentów i złożenie wniosku.
Ustawa określa wymogi wiekowe i miejsce zamieszkania. Przed spotkaniem założycielskim warto więc sprawdzić, czy wszyscy chętni spełniają te dwa kryteria. Jest to najprostszy sposób, by uniknąć kłopotów na dalszym etapie, kiedy komitet składa już wniosek o wpis.
Statut koła i wpis do rejestru KGW
Pierwszym dokumentem jest statut koła. Wzorcowy statut stanowi załącznik do ustawy, więc komitet nie musi pisać go od zera. Warto oprzeć się na tym wzorcowym statucie i dostosować go do potrzeb swojej wsi, pamiętając o zgodności z przepisami.
Taki statut koła jest podstawą całej dalszej działalności. Wniosek o wpis składa komitet założycielski do powiatowego biura ARiMR razem ze statutem. Rejestr KGW prowadzi Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a dokładnie Krajowy Rejestr Kół Gospodyń Wiejskich. Z chwilą wpisu do tego rejestru koło nabywa osobowość prawną. Oznacza to, że koło może samodzielnie występować jako organizacja, a nie jako nieformalna grupa znajomych. Dlatego wpis do rejestru KGW jest dla komitetu najważniejszym krokiem po przygotowaniu statutu.
Co daje wsi koło gospodyń wiejskich?
Koło prowadzi m.in. działalność społeczno-wychowawczą i oświatowo-kulturalną w środowiskach wiejskich. W praktyce jest to zorganizowana forma współpracy sąsiadów, która pozwala planować wspólne przedsięwzięcia i działać pod własną nazwą. Dzięki temu mieszkańcy mają stałą grupę, wokół której mogą powstawać spotkania, wydarzenia i inicjatywy dla całej miejscowości.
Kwot pomocy ani szczegółów wsparcia tu nie podajemy, bo te zasady się zmieniają. Zależą od aktualnych przepisów i programów, a każdą decyzję warto opierać na informacjach z oficjalnych źródeł.
Zmiany w przepisach
Ustawę nowelizowano w październiku 2024 r. Nowelizacja objęła także koła, które działały wcześniej bez osobowości prawnej. Jeśli we wsi funkcjonuje takie koło, warto sprawdzić, jak te zmiany go dotyczą. Aktualne zasady należy zweryfikować na arimr.gov.pl, bo to ARiMR prowadzi rejestr i może wskazać, co zmieniło się w wymogach dla koła.
Od czego zacząć?
Wniosek jest prosty. Koło zakłada się grupą co najmniej 10 mieszkańców, na podstawie wzorcowego statutu, a formalności załatwia się w powiatowym biurze ARiMR. Aktualne przepisy warto sprawdzić na stronie ARiMR przed złożeniem dokumentów do rejestru KGW. Dobrze też zebrać chętnych we wsi i przejrzeć wzorcowy statut jeszcze przed pierwszym spotkaniem komitetu, bo dobrze przygotowane koło łatwiej przejdzie cały proces.